1. Chwilówki online
  2. >
  3. Porady
  4. >
  5. Klauzule niedozwolone, czyli co nie ma prawa znaleźć się w umowie

Klauzule niedozwolone, czyli co nie ma prawa znaleźć się w umowie

Najważniejszym elementem każdej pożyczki – niezależnie od tego, czy to chwilówka, pożyczka ratalna, czy pod zastaw – jest umowa. Nie tylko jest to dokument potwierdzający zaciągnięcie zobowiązania, ale też stanowi gwarancję podstawowych praw pożyczkobiorcy i chroni jego interesy. Z tego powodu umowa powinna być skonstruowana według wytycznych stanowionych przez prawo oraz dobre praktyki biznesowe. Aby jednak była w pełni skuteczna, należy mieć pojęcie o tym, jakie zapisy powinny się z niej znaleźć bezwzględnie, a jakie są niedopuszczalne.

Umowa pożyczkowa na straży praw konsumenta

Ramy oraz ogólną konstrukcję umowy pożyczkowej określa Kodeks Cywilny oraz ustawa o kredycie konsumenckim z 2011 roku. Nie jest tam wskazana szczegółowa budowa tego dokumentu, ale jasno powiedziane jest to, które kwestie powinny zostać w niej poruszone i wyjaśnione – związane są one bezpośrednio z prawami konsumenta jako pożyczkobiorcy. Oto one:

  • Dostęp do informacji. Z tego prawa wynika, iż w umowie powinny znaleźć się wszystkie szczegóły dotyczące pożyczki, a w szczególności to, kto jej udziela, na jaki okres, jaki jest rodzaj pożyczki, a także – kiedy upływa ostateczny termin spłaty zobowiązania oraz jaki będzie ostateczny koszt pożyczki.
  • Prawo do odstąpienia od umowy. Zgodnie z ustawą, pożyczkobiorcy przysługuje 14-dniowy okres, w którym może odstąpić od umowy bez konsekwencji oraz bez ponoszenia dodatkowych kosztów, a nawet podawania przyczyny. Pożyczkodawca musi więc zawrzeć w umowie nie tylko zapis o istnieniu takiej możliwości, ale musi opisać też warunki i sposób odstąpienia w sposób jasny i czytelny dla pożyczkobiorcy.
  • Prawo do wcześniejszego zwrotu pożyczki. Zapis o możliwości wcześniejszego zwrotu pożyczki (przysługuje każdemu pożyczkobiorcy) nie tylko musi się znaleźć w umowie, ale też ponownie powinna zostać wprowadzona informacja o tym, w jaki sposób pożyczkobiorca może tego dokonać.
  • Prawo do reklamacji – pożyczkodawca musi podać tryb składania reklamacji oraz sposób i czas jej rozpatrzenia.

Klauzule niedozwolone – tego nie wolno pożyczkodawcy

Klauzule niedozwolone, czyli takie, które nie tylko nie powinny, ale i nie mogą znaleźć się w umowie to wszystkie zapisy, które są sprzeczne z prawami pożyczkobiorcy jako konsumenta. UOKiK podaje jeszcze inną definicję, opisując klauzule niedozwolone jako takie, które są dla klienta niekorzystne, godzą w jego interesy i narażają go na szkodę. Mogą to być również zapisy, które nie są zgodne z tak zwanymi uzusami, czyli nieskodyfikowanymi, ale utartymi sposobami postępowania w różnych dziedzinach – nieprzestrzeganie ich może naruszać dobre obyczaje lub też godność konsumenta.

Według prawa, a w szczególności według ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (znowelizowanej w 2016), pożyczkobiorcy, którzy podpisali umowę w jawny sposób naruszającą ich interesy, nie są zobowiązani przepisami umowy i mają prawo do działań odwoławczych, w tym do poczynienia odpowiedniego zgłoszenia do Rzecznika UOKiK oraz Rzecznika Finansowego. Ustawa wymienia również rodzaje klauzul, które są prawnie zakazane i nie mogą być stosowane w umowach pożyczkowych. Są to:

  • Stosowanie ogólnej lub minimalnej tabeli opłat i prowizji. W umowie pożyczkowej nie może znaleźć się przykład kosztów pożyczkowych, nawet zgodnych z prawdą. Pożyczkobiorca musi być uprzedzony o tym, ile konkretnie zapłaci za pożyczkę w określonej kwocie i z konkretnym okresem spłaty. Całkowite koszty, które zostaną wpisane w umowie, będą klienta obowiązywać przy spłacie. Absolutnie niedozwolone jest zatajenie tej informacji, właśnie poprzez podanie tabeli opłat minimalnych.
  • Prawo do jednostronnego wypowiedzenia umowy. Pożyczkodawca nie ma prawa zastrzec sobie możliwości wypowiedzenia umowy bez podania przyczyny. Oczywiście, taka sytuacja może nastąpić, ale tylko wtedy, jeśli zajdą ku temu konkretne powody (np. niespłacanie pożyczki), a samo wypowiedzenie musi być zawinione przez pożyczkobiorcę.
  • Brak obowiązku informacyjnego. Pożyczkodawca nie może zastrzec, że zmiana regulaminu, wysokości prowizji czy oprocentowania nie musi być natychmiast przekazana pożyczkobiorcy, którego dotyczy. Takie postępowanie narażałoby go na zaległości w spłacie, a co za tym idzie, dodatkowe koszty niepowstałe z jego winy.
  • Zbyt wysokie koszty pożyczki i windykacji. Wszystkie koszty, jakie zostaną naliczone do kwoty pożyczki, nie mogą przekroczyć pułapu określonego przez ustawę antylichwiarską.
  • Odsyłanie do wewnętrznych regulaminów. Wszystkie szczegóły pożyczki powinny być zawarte w umowie. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której pożyczkobiorca odsyłany jest do regulaminów firmowych. Pożyczkobiorcę obowiązuje przede wszystkim prawo, a nie wewnętrzne zasady pracy firmy. Nawet jeśli są one zgodne z prawem, muszą być powielone w umowie.

Inne przepisy prawa są równie ważne

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wymienia klauzule niedozwolone z imienia. Nie musi tak jednak być, aby uznać, że dany zapis nie jest dopuszczalny. Pożyczkodawców obowiązują też ogólne przepisy prawa i nie mogą stosować zapisów niezgodnych z nimi, nawet jeśli nie pojawia się sformułowanie „klauzule niedozwolone”. Tak dzieje się chociażby w przypadku reklamacji, która opisana została w ustawie o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym z 2015 roku. W zgodzie z tymi przepisami pożyczkodawca nie ma prawa zapisać w umowie terminu rozpatrzenia dłuższego niż 30 dni (tylko w szczególnych przypadkach może to być 60), ani postawienia klientowi warunków, których nie może spełnić – np. złożenia reklamacji na piśmie wyłącznie w siedzibie firmy.

Klauzule niedozwolone, czyli co nie ma prawa znaleźć się w umowie
Ocena: 5 (ilość ocen: 1)